DLNA – wat het is, en wat je er mee kunt

Nieuwe televisies, receivers, homecinema sets, smartphones, camera’s en tablets – ze zijn steeds vaker voorzien van DLNA.

DLNA heeft het een stuk gemakkelijker gemaakt om multimedia-bestanden te delen via je eigen netwerk. Maar wat is het nu eigenlijk – hoe werkt het, en: hoe kun je het zelf gebruiken?

Wat is het?

DLNA staat voor Digital Living Network Alliance, en is een standaard om video, foto’s en muziek van het ene apparaat naar het andere te streamen. De standaard is ontwikkeld op basis van UPnP – maar dan stricter, en specifiek voor audio en video. Op veel apparatuur, en met name (open source) software staat geen DLNA, maar ‘UpnP’ of ‘DLNA compatible’ – in de meeste gevallen betekent dit dat ze geen zin hebben gehad om geld uit te geven aan de officiële  certificatie.

Op het ene apparaat (bijvoorbeeld een PC of NAS) staan multimediabestanden, en zonder setup of configuratie kunnen deze bestanden afgespeeld worden op een ander apparaat, zoals mediastreamer, TV, PS3 of telefoon.
De kracht – en daarmee de reden waarom de standaard bestaat – is het gemak waarmee dit mogelijk is.

Hoe werkt het?

Hoewel we meestal alleen over de server en de client, bestaat DLNA uit vijf belangrijke componenten:

• Digital Media Server (DMS): De apparaten waar de media in is opgeslagen. Meest bekende voorbeelden zijn PC’s en netwerk-schijven (NAS)
• Digital Media Player (DMP): Deze vinden de mediabestanden op de servers, en zorgen ervoor dat deze afgespeeld kunnen worden. Deze functionaliteit is onder andere aanwezig in tv’s, receivers en gameconsoles.
• Digital Media Renderer (DMR): Het apparaat dat de media daadwerkelijk afspeelt, en wordt aangestuurd door een DMC. Televisies, receivers en bepaalde draadloze luidsprekers kunnen hieronder vallen.
• Digital Media Controller (DMC): De controller dat de media op een DMS vind en laat afspelen op een DMR. Denk aan internet-tables, PDA’s en sommige digitale camera’s
• Digital Media Printer (DMPr): Printers binnen DLNA, aangestuurd door DMR’s en DMP’s. Foto- en all-in-one printers kunnen dit bijvoorbeeld zijn.

Voor mobiele apparaten is een vergelijkbare set componenten opgesteld.

Als een server wordt aangesloten op het computernetwerk, dan laat deze aan het het netwerk ‘weten’ dat deze aanwezig is. Als er een Player of een Controller in het netwerk aanwezig is, dan kan deze aan de server vragen wat deze allemaal te bieden heeft: welke foto’s, muziekbestanden en video’s kunnen er afgespeeld worden.

Deze lijst kun je doorlopen – op je receiver, mediastreamer, TV, etc. – meestal onderverdeeld in de drie groepen: video, muziek en foto’s. En als je één van deze bestanden wilt afspelen, dan geef je via een Controller of Player (afhankelijk van het apparaat) deze opdracht. Het daadwerkelijk afspelen vind plaats op een Renderer of een Player – ook weer afhankelijk van wat voor apparaat je gebruikt. Voor het gebruik maken dergelijke details gelukkig niet uit – of het nu een DMP of een DMR is: als het maar werkt.

Zonder de cryptische “DMx” benamingen kun je DLNA het beste zien als een systeem waarbij je foto’s, muziek en video streamt vanaf de ene plaats (server) naar een andere (client). Oorspronkelijk kon je alleen op de client kiezen wat je wilde zien of horen, maar de nieuwste versies ondersteunen ook het ‘sturen’ van multimedia van een server naar de client.

Hoe kan ik het gebruiken?

Allereerst heb je een DLNA server nodig om de bestanden aan te kunnen bieden aan je netwerk. Voor de PC (Windows) wordt Microsoft Windows Media Player veel gebruikt – omdat deze standaard wordt meegeleverd. Gratis alternatieven (die meer flexibiliteit bieden) zijn onder andere Tversity, PS3 Media Server en XBMC. In het betaalde domein is Twonky de meest bekende DLNA server voor Windows, Mac en Linux, waarbij de kosten van 15 euro meevallen.
Veel ‘uitgebreidere’ NAS systemen hebben een eigen DLNA server, zodat je PC niet dag en nacht hoeft aan te staan.

DLNA clients – om de media op af te spelen – zijn er niet veel op computers. De beste opties hierin vind je in complete mediacenter-software, zoals XBMC en Boxee. Een behoorlijk complete lijst met servers en clients is op Wikipedia te vinden.

In de praktijk

Een paar voorbeelden.

Met je DLNA mediastreamer of TV kun je video’s vanaf een PC streamen op je TV. Als op de PC een DLNA server draait, laat de mediastreamer automatisch de (gedeelde) inhoud zien van je PC, en met een klik op je afstandsbediening speelt de film. In DLNA termen: van DMR naar DMP.

Via een app op je smartphone/tablet kun je video’s (of muziek, of foto’s) ook vanaf een PC of NAS op je TV tonen. De smartphone gedraagt zich als een soort afstandsbediening: enerzijds ‘kijkt’ deze op de DLNA server (DMS), en geeft daarna de opdracht om de gekozen film op je TV (DMR) weer te geven. De smartphone is vanaf dat moment niet meer noodzakelijk om de film te laten spelen, alleen wel om deze eventueel te stoppen, pauzeren etcetera.

Als je fotocamera DLNA ondersteund (via Wifi) dan kun je je camera ‘instrueren’ om foto’s op je tv te laten zien. In dat geval is de camera zowel de server met de mediabestanden (DMS) als de controller (DMC). De televisie doet niets anders dan de foto’s tonen – een renderer (DMR)

Niet ideaal

Theoretisch klinkt het allemaal erg goed: ‘ergens’ staat je muziek, video en/of foto’s, en ‘ergens’ anders kun je dit afspelen. Maar het gaat mis bij de praktische uitvoering ervan.

Het grootste probleem zit hem in de ondersteuning van de verschillende mediaformaten. Om DLNA gecertificeerd te zijn hoef je maar een paar media-codecs te ondersteunen.

Voor foto’s is dit over het algemeen geen probleem: jpeg is defacto standaard.
Bij muziekbestanden is het al lastiger: verplicht is lpcm, en mp3, aac en wma zijn optioneel. Mp3 mist nergens, maar het populaire kwaliteitsformaat flac mist in het lijstje.

Bij videobestanden wordt het pas echt problematisch. DLNA schrijft voor dat mpeg2 verplicht is (mpeg1, mpeg4 en wmv optioneel) – maar er bestaan tegenwoordig enorm veel verschillende formaten. Zeker de afgelopen jaren zijn andere codecs – zoals h.264 – erg populair geworden, net als nieuwe containerformaten als MKV.
Een fabrikant alleen maar mpeg2 hoeft de ondersteunen om het ‘DLNA certified’ stickertje te mogen plakken op zijn tv of mediastreamer kun je veel bestanden niet afspelen – en is je collectie MKV films niet te streamen met DLNA.

Nu is het onmogelijk om alle videoformaten te ondersteunen – maar de gemiddelde DLNA tv mist de meest gangbare.

Lapmiddel: transcoding

De incompatibiliteit tussen DLNA server en client/renderer heeft dan ook tot flink wat frustratie geleidt – en dat is meestal een goede voedingsbron voor inventieve softwareoplossingen. Ontwikkelaars hebben DLNA servers gemaakt die de mediabestanden tijdens het streamen omzetten naar een formaat dat wel door de mediaspeler (tv, console, streamer) ondersteunt wordt. Dit proces heet transcoden.

Dat vereist wel enige processor-kracht, maar werkt op een redelijk moderne computer goed gezien de implementaties van onder andere Twonky, MediaTomb en PS3 Media Server.
Gewoon afspelen gaat hier vaak goed mee, alleen skippen (heen en weer springen in een video) is meestal teveel gevraagd.

Licht aan de horizon

Gelukkig is de situatie aan het verbeteren. Veel fabrikanten zien in dat hun DLNA implementatie niet ‘werkbaar’ is, of anders gezegd: geen goed verkoopargument meer is. Buiten de verplichten en optionele codecs wordt er gekeken naar de wensen van de consument.
De ondersteunde formaten breiden zich uit naar ‘DLNA-vreemde’ formaten als flac, ogg/vorbis (audio), mkv, mov (video). Zelfs meerdere audiosporen en ondertitels in video’s worden soms ondersteund.

De specialisten op dit gebied – fabrikanten van mediastreamers en ontwikkelaars van mediacenter software – lopen hierbij ver voorop, maar de traditionele consumenten-electronica fabrikanten (zoals Samsung) hebben het afgelopen jaar een flinke inhaalslag gemaakt.

De toekomst

DLNA is al enige jaren een belofte – maar zal het nu toch echt waar moeten gaan maken. Tot voor kort draaide het met name om muziek, en was video-streaming voorbehouden aan PC’s.
Met de sterke uitbreiding van apparatuur met een netwerk aansluiting (smartphones, tablets, camera’s, televisies, blu-ray spelers, mediastreamers…) moet het nu toch echt gaan werken. Zowel de techniek (codecs, servers) maar zeker ook de gebruiksvriendelijkheid van het gehele concept.  Wat dat betreft is goed dat er nu serieuze concurrentie is opgestaan: Apple’s Airplay heeft veel eigenschappen van DLNA, alleen met een andere filosofie. Er is veel af te dingen op Airplay (met name het gesloten concept en de beperkte codec-ondersteuning), maar het bedienings-gemak is een belangrijk pluspunt.

Wat de DLNA organisatie moet doen is met name duidelijkheid scheppen. Nu is het nog gokken of het label ‘DLNA Certified’ betekent dat ik alle mediabestanden kan afspelen vanaf mijn hele netwerk – of dat ik alsnog een extra mediastreamer moet kopen. Uitbreiding/verversing van de set minimaal te ondersteunen formaten is daarvoor de eerste stap. De certificatie zou leidend moeten zijn voor nieuwe ontwikkelingen – en niet volgend, zoals nu het geval is.

Op dit moment…

Als je nu een DLNA gecertificeerde televisie of mediastreamer wilt kopen, probeer dan vooraf te checken of het apparaat goed gaat werken in je eigen situatie. Wil je of safe spelen, dan moet je extra geld uitgeven aan een goede losse mediaplayer.

Je moet wel heel veel geluk hebben als je met DLNA nooit tegen een streaming-probleem aan zult lopen. Maar als het werkt, dan is het een systeem waar je veel plezier aan kunt beleven.